VÀI NÉT VỀ DI TÍCH VÀ DANH THẮNG NÚI VOI
- Chủ nhật - 31/05/2026 21:37
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Từ cổ xưa, Núi Voi thuộc huyện An Lão thành phố Hải Phòng ngày nay đã được sử sách nước nhà ghi chép là một chốn danh lam cổ tích nổi tiếng ở xứ Đông.
Từ cổ xưa, Núi Voi thuộc huyện An Lão thành phố Hải Phòng ngày nay đã được sử sách nước nhà ghi chép là một chốn danh lam cổ tích nổi tiếng ở xứ Đông. Với hình dáng như một con voi khổng lồ nằm giữa vùng đồng bằng phì nhiêu, từ trên đỉnh, vùng ven sườn đến chân núi đều là nơi bảo tồn, lưu giữ những kho tàng về di sản văn hóa dân tộc gắn liền với lịch sử hình thành vùng đất con người, truyền thống yêu nước, đấu tranh chống giặc ngoại xâm cũng như truyền thống văn hóa lâu đời mang đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
Di tích và danh thắng Núi Voi là một quần thể di tích và danh thắng bao gồm Núi Voi, Núi Vọ và Núi Xuân Sơn hợp thành, nằm trải dài qua 3 xã là Trường Thành, An Tiến và An Thắng. Phần trung tâm của di tích và danh thắng này mang hình thế con voi nằm ở địa phận hai xã là Trường Thành và An Tiến. Kết cấu địa chất bao gồm cả núi đất và núi đá vôi xen kẽ nhau có độ cao gần 150m, cách trung tâm thành phố 20 km về phía tây nam.
Sách Đại Nam Nhất thống chí biên soạn từ thời Nguyễn có ghi “Núi Voi ở cách huyện An Lão 8 dặm về phía Tây Bắc, hình thế như con voi nằm, núi có hang động, trong nhiều thạch nhũ; núi Yên Ngựa ở xã Xuân Áng, núi Vọ ở xã Đồng Tử, núi Đấu ở cách huyện An Lão 9 dặm về phía đông bắc, bốn mặt cao vót, ở giữa trũng xuống và bằng phẳng hình như cái đấu. Khi trước, nhà Mạc lường quân ở đây".
Sách Đồng Khánh Dư địa chí ghi Núi Voi là Tượng Sơn.
Thăm quan vãn cảnh và khám phá thì thấy Núi Voi thực sự là một quần thể di tích và danh thắng, nơi hội tụ những giá trị lịch sử và văn hóa rất đặc sắc, phản ánh chiều dài lịch sử vùng đất con người huyện An Lão xưa và nay. Trên Núi Voi có những hang động như hang Già Vị, hang Chiêng, hang Cá Chép, hang Họng Voi, hang Bể... Phía bắc có động Bắc Đẩu, phía nam có động Nam Tào, đỉnh núi có bàn cờ tiên, phía dưới là động tiên cô gắn với truyền thuyết về những nàng tiên nữ giáng xuống khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng.
Về di tích lịch sử văn hóa, ngay từ buổi bình minh của lịch sử dân tộc, ở thời đại các vua Hùng Vương dựng nước, các khảo cổ học đã phát hiện được nhiều di vật khảo cổ như rìu, giáo, dao găm, mũi tên, thạp bằng đồng... có niên đại cách ngày nay trên 2500 năm thuộc nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ khi tiến hành khai quật trong các hang động trên Núi Voi. Các hiện vật này hiện đang được trưng bày giới thiệu tại Bảo tàng Núi Voi, huyện An Lão.
Thời Hai Bà Trưng khởi nghĩa chống giặc Đông Hán thế kỷ I, nữ tướng Lê Chân đã chọn Núi Voi để chiêu binh, luyện tập võ nghệ, lập kho tích trữ lương thảo cùng Hai Bà Trưng chống xâm lược. Đến nay vẫn còn đền thờ nữ tướng nơi chân núi.
Thời Lý từ thế kỷ XI, XII, Núi Voi là nơi vua Lý Nhân Tông chọn để dựng chùa Long Hoa thờ Phật.
Thời Trần, qua ngôi chùa Long Hoa, nhiều dấu ấn của thiền phái Trúc Lâm vẫn còn lưu lại trong các nguồn sử liệu cũng như về tiên sinh Bùi Mộng Hoa quê ở trang Hoa Chử.
Đến thời Mạc, thế kỷ XVI, nhà Mạc chọn Núi Voi để đóng quân, thiết lập và xây dựng ở đây một căn cứ tiền tiêu lớn nhằm bảo vệ vùng cửa ngõ của Dương Kinh - Kiến Thụy. Đến nay vẫn còn nhiều dấu tích như đồn binh, hang Chạn (bếp ăn), đấu đong quân, kênh đào...
Thời Nguyễn thế kỷ XIX, khá nhiều chùa chiền, đình miếu đã được xây dựng ở các xã ven chân núi như Trường Thành hay An Tiến.
Trong những năm kháng chiến chống ngoại xâm ở thế kỷ XX, Núi Voi là nơi hội tụ những dấu ấn rất đậm nét về trang sử vàng đấu tranh cách mạng kháng chiến của huyện An Lão dưới sự lãnh đạo của Đảng, được Bác Hồ gửi thư khen và tặng huy hiệu của Người...
Lưu giữ và bảo tồn một kho tàng vô cùng phong phú về di sản văn hóa dọc theo chiều lịch sử đất nước, dân tộc, Núi Voi đã trở thành một địa điểm tham quan, du lịch hấp dẫn du khách bốn phương vào mỗi độ xuân về và nhất là khi lễ hội Núi Voi được tổ chức với qui mô lớn, có nhiều hoạt động cho du khách vui chơi giải trí, trải nghiệm, khám phá di tích và danh thắng độc đáo của huyện An Lão.
Với giá trị ở nhiều lĩnh vực di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, khu di tích và danh thắng Núi Voi đã được Bộ Văn hóa quyết định xếp hạng là di tích và danh thắng cấp quốc gia ngay từ đợt xét duyệt và công nhận đầu tiên tại Quyết định số 313 – VH/VP ngày 28/4/1962.
Di tích và danh thắng Núi Voi là một quần thể di tích và danh thắng bao gồm Núi Voi, Núi Vọ và Núi Xuân Sơn hợp thành, nằm trải dài qua 3 xã là Trường Thành, An Tiến và An Thắng. Phần trung tâm của di tích và danh thắng này mang hình thế con voi nằm ở địa phận hai xã là Trường Thành và An Tiến. Kết cấu địa chất bao gồm cả núi đất và núi đá vôi xen kẽ nhau có độ cao gần 150m, cách trung tâm thành phố 20 km về phía tây nam.
Sách Đại Nam Nhất thống chí biên soạn từ thời Nguyễn có ghi “Núi Voi ở cách huyện An Lão 8 dặm về phía Tây Bắc, hình thế như con voi nằm, núi có hang động, trong nhiều thạch nhũ; núi Yên Ngựa ở xã Xuân Áng, núi Vọ ở xã Đồng Tử, núi Đấu ở cách huyện An Lão 9 dặm về phía đông bắc, bốn mặt cao vót, ở giữa trũng xuống và bằng phẳng hình như cái đấu. Khi trước, nhà Mạc lường quân ở đây".
Sách Đồng Khánh Dư địa chí ghi Núi Voi là Tượng Sơn.
Thăm quan vãn cảnh và khám phá thì thấy Núi Voi thực sự là một quần thể di tích và danh thắng, nơi hội tụ những giá trị lịch sử và văn hóa rất đặc sắc, phản ánh chiều dài lịch sử vùng đất con người huyện An Lão xưa và nay. Trên Núi Voi có những hang động như hang Già Vị, hang Chiêng, hang Cá Chép, hang Họng Voi, hang Bể... Phía bắc có động Bắc Đẩu, phía nam có động Nam Tào, đỉnh núi có bàn cờ tiên, phía dưới là động tiên cô gắn với truyền thuyết về những nàng tiên nữ giáng xuống khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng.
Về di tích lịch sử văn hóa, ngay từ buổi bình minh của lịch sử dân tộc, ở thời đại các vua Hùng Vương dựng nước, các khảo cổ học đã phát hiện được nhiều di vật khảo cổ như rìu, giáo, dao găm, mũi tên, thạp bằng đồng... có niên đại cách ngày nay trên 2500 năm thuộc nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ khi tiến hành khai quật trong các hang động trên Núi Voi. Các hiện vật này hiện đang được trưng bày giới thiệu tại Bảo tàng Núi Voi, huyện An Lão.
Thời Hai Bà Trưng khởi nghĩa chống giặc Đông Hán thế kỷ I, nữ tướng Lê Chân đã chọn Núi Voi để chiêu binh, luyện tập võ nghệ, lập kho tích trữ lương thảo cùng Hai Bà Trưng chống xâm lược. Đến nay vẫn còn đền thờ nữ tướng nơi chân núi.
Thời Lý từ thế kỷ XI, XII, Núi Voi là nơi vua Lý Nhân Tông chọn để dựng chùa Long Hoa thờ Phật.
Thời Trần, qua ngôi chùa Long Hoa, nhiều dấu ấn của thiền phái Trúc Lâm vẫn còn lưu lại trong các nguồn sử liệu cũng như về tiên sinh Bùi Mộng Hoa quê ở trang Hoa Chử.
Đến thời Mạc, thế kỷ XVI, nhà Mạc chọn Núi Voi để đóng quân, thiết lập và xây dựng ở đây một căn cứ tiền tiêu lớn nhằm bảo vệ vùng cửa ngõ của Dương Kinh - Kiến Thụy. Đến nay vẫn còn nhiều dấu tích như đồn binh, hang Chạn (bếp ăn), đấu đong quân, kênh đào...
Thời Nguyễn thế kỷ XIX, khá nhiều chùa chiền, đình miếu đã được xây dựng ở các xã ven chân núi như Trường Thành hay An Tiến.
Trong những năm kháng chiến chống ngoại xâm ở thế kỷ XX, Núi Voi là nơi hội tụ những dấu ấn rất đậm nét về trang sử vàng đấu tranh cách mạng kháng chiến của huyện An Lão dưới sự lãnh đạo của Đảng, được Bác Hồ gửi thư khen và tặng huy hiệu của Người...
Lưu giữ và bảo tồn một kho tàng vô cùng phong phú về di sản văn hóa dọc theo chiều lịch sử đất nước, dân tộc, Núi Voi đã trở thành một địa điểm tham quan, du lịch hấp dẫn du khách bốn phương vào mỗi độ xuân về và nhất là khi lễ hội Núi Voi được tổ chức với qui mô lớn, có nhiều hoạt động cho du khách vui chơi giải trí, trải nghiệm, khám phá di tích và danh thắng độc đáo của huyện An Lão.
Với giá trị ở nhiều lĩnh vực di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, khu di tích và danh thắng Núi Voi đã được Bộ Văn hóa quyết định xếp hạng là di tích và danh thắng cấp quốc gia ngay từ đợt xét duyệt và công nhận đầu tiên tại Quyết định số 313 – VH/VP ngày 28/4/1962.
Hòa Thượng Thích Thanh Giác
Chủ nhiệm CLB Hải Phòng Học
Chủ nhiệm CLB Hải Phòng Học