Đi bách bộ, chữa bách bệnh

Thứ hai - 16/12/2024 10:10

Phạm Hữu Thư

Đi bộ là một hình thức tập thể dục đơn giản nhưng rất hiệu quả, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cuốn sách “Bảo sinh Diên thọ Toản yếu” của danh y Đào Công Chính (1639-1709), ông tổ ngành dưỡng sinh, được ví như Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và Thiền sư Tuệ Tĩnh của nước ta ở thế kỷ XVII đã chỉ ra rằng “Riêng bách bộ bệnh chẳng bén thân”. Còn ngày nay, các chuyên gia cho rằng đi bộ thường bị bỏ qua nhưng lại có lợi ích sức khỏe to lớn, từ giảm lo âu đến cải thiện lượng đường trong máu.
Đi bộ là giải pháp không chỉ giúp tăng nhịp tim mà còn có thể kéo dài tuổi thọ. Mặc dù cường độ thấp, đi bộ có rất nhiều lợi ích cho sức khỏe, vài quãng đi bộ ngắn mỗi ngày có thể cải thiện sức khỏe tổng quát, giúp bạn sống lâu hơn.
Đi bộ cũng là chìa khóa để kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn. Quá trình này có thể giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, từ đó giúp giảm lượng đường trong máu và giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2, đặc biệt nếu đi bộ ngay sau khi ăn. Một nghiên cứu cho thấy để quản lý lượng đường trong máu trong 24 giờ, việc đi bộ 3 lần trong ngày với 15 phút mỗi lần sau bữa ăn hiệu quả hơn so với đi bộ một lần suốt 45 phút.
Ngoài ra, lợi ích về mặt cảm xúc mà việc đi bộ mang lại cũng rất đáng kể. Theo đó, đi bộ rất có lợi cho sức khỏe tinh thần. Nhiều nghiên cứu khoa học đã công nhận rằng thêm một quãng đi bộ nhanh vào thói quen hàng ngày có thể giảm đáng kể mức độ căng thẳng và lo lắng. Khi ra ngoài và hòa mình vào thiên nhiên, cảm giác bình an, thanh thản sẽ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe cho bạn.
Đi bộ được công nhận giúp làm giảm các triệu chứng thu mình khỏi xã hội và cải thiện lòng tự trọng. Một nghiên cứu cho thấy nguy cơ trầm cảm nặng giảm 26% nhờ đi bộ một giờ mỗi ngày hoặc chạy 15 phút.
Đồng thời, theo các chuyên gia, bất kỳ chuyển động nào cũng có thể giúp bôi trơn các khớp, làm tăng phạm vi chuyển động của bạn. Do đó, việc bước dạo cường độ thấp cũng giúp giảm căng thẳng cho các khớp.
Bên cạnh đó, đi bộ là cách tốt nhất để bổ sung vitamin D thông qua việc tiếp xúc với tia UV của mặt trời. Đi bộ dưới ánh nắng mặt trời từ 10-15 phút mỗi ngày, với cánh tay và chân được tiếp xúc với ánh nắng, sẽ giúp cơ thể tránh được tình trạng thiếu hụt vitamin D. Hãy nhớ bắt đầu chậm, tăng dần tốc độ và sau đó thư giãn với việc đi bộ đều đặn để tránh bị cứng cơ.
Bên cạnh việc đi bộ thì thói quen ăn uống vệ sinh cơ thể hàng ngày cũng có ý nghĩa rất quan trọng nhằm nâng cao thể trạng, đề kháng bệnh tật đối với mọi lứa tuổi. Xin được trích dẫn bài thơ “Vệ sinh ca” trong sách “Bảo sinh, diên thọ toản yếu” của danh y Đào Công Chính, được Chúa Trịnh cho khắc in lần đầu tiên vào năm Vĩnh Trị thứ 1 (1676), để mọi người có thêm kiến thức bảo vệ sức khỏe cho chính mình.
VỆ SINH CA CỦA ĐÀO CHÂN NHÂN

Sau bữa ăn từ từ chân bước,
Dùng hai tay bụng, ngực xoa ngay.
Lát sau vùng thận chuyển ngay,
Gọi là Thủy, Thổ[1] cả hai vận hành.
Xong nghửa mặt hà nhanh ba, bốn,
Khí độc ăn tự hẳn tiêu tan.
No say chớ vội đi nằm,
Đói ăn, khát uống giữ nên từ từ.
Không nên ăn đồ thô nhanh vội,
Cứ ít ăn rồi lại ăn thêm.
Nếu ăn một loáng no liền,
Hại tỳ tổn khí đâu còn là hay.
Đồ nướng, rán ăn ngay lúc nóng,
Huyết mạch hư lại hỏng cả răng,
Tối nên ăn trước dậu, thân,
Chậm hơn, phòng trệ đến hoành cách mô.
Dẫu uống thuốc đã nhiều đi nữa,
Chẳng hay bằng giấc ngủ riêng đâu.
No vào tắm, đói chải đầu,

Chải nhiều tắm ít, ích nhiều cho tim.
Tắm hoặc rửa đều cần nước nóng,
Giường, gối lạnh xin cũng đừng nằm.
Dưa (quả), cà, rau sống chớ dùng,
Đề phòng ngược lỵ thu sang thêm phiền.
Lúc tỉnh giấc trước dần sau tý,
Nhắm mắt nghiền hăm bảy gõ răng (gõ răng 27 lần).
Cũ ra, mới hít nhịp nhàng,
Nuốt trôi nước bọt để còn dưỡng thai.
Xoa tay nóng chà hai con mắt,
Rồi tiếp theo trán mặt xoa luôn
Ngón tay sống mũi vuốt liền,
Sau tai trái, phải vuốt thêm mấy lần.
Nếu có thể toàn thân tắm cạn,
Lúc bấy giờ lại nắn hai vai
Sắc, thanh tuy thuộc trẻ trai,
Nếu có chừng mực chẳng sai điều nào.
Dẫu trong ca chưa sao làm đặng,
Riêng bách bộ bệnh chẳng bén thân.

Thật là những bài học tưởng đơn giản nhưng vô cùng quý giá của người xưa để lại nhưng vẫn còn mang giá trị thực tiễn không thể phủ nhận cho chăm sóc sức khỏe con người tới ngày nay và cả mai sau !

[1] Thủy tức thận thủy, Thổ tức tỳ thổ