NGÔ LÝ TÍN (?-1190)

Chủ nhật - 24/05/2026 21:40

Ngô Lý Tín người trang Vĩnh Đồng, huyện Khoái Châu, trấn Sơn Nam (danh sách làng xã nước ta đời Gia Long đã thấy có ghi xã Vĩnh Đồng, tổng Tạ Xá, huyện Khoái Châu) nay thuộc tỉnh Hưng Yên. Cha là Ngô Huy Hiếu, mẹ là Đào Thị Phức. Ngô Lý Tín sinh ngày 20 tháng giêng năm Bính Ngọ. Thuở nhỏ theo học chữ Hán ông thấy có tiếng ở Kính Chủ, thường được học trò và dân tôn xưng là Kính Chủ tiên sinh. Năm 18 tuổi cha mẹ đều mất, sau khi mãn tang, vì kinh tế khó khăn, ông di cư đến ở trang Cẩm Khê, huyện Bàng Hà thuộc Hải Dương (nay là thôn Cẩm Khê, xã Toàn Thắng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng).

Cuối đời Lý, nhân loạn lạc, nhà vua có chiếu cầu hiền, ông xin ứng mộ, dân lập nhiều công lớn. Sử có ghi năm Nhâm Dần (1182), Ngô Lý Tín lúc ấy giữ chức Thượng tướng quân đem quân thủy bộ đi tuần tra dẹp bọn trộm cướp. Năm sau ông lại được cử làm Đốc tướng đi đánh Ai Lao quấy nhiễu biên thùy. Năm Mậu Thân (1188) quan phụ chính đại thần là Thái sư Đỗ An Di mất, triều đình cử Thái phó Ngô Lý Tín làm phụ chính cho vua Lý Cao Tông. Như vậy, Ngô Lý Tín chắc phải làm quan từ triều Lý Anh Tông. Sử chỉ chép hoạt động của ông dưới thời Lý Cao Tông, vì lúc này Ngô Lý Tín chắc chưa ở vị trí quan trọng. Xuất thân từ dân thường, Ngô Lý Tín trải thăng đến Thái phó phụ chính đứng đầu trăm quan, chứng tỏ ông là người có tài thao lược. Và khi ông được cử đi đánh dẹp giặc cướp, triều đình đã đắp đàn phong tướng (đăng đàn bái tướng), đó là ân sủng vinh dự lớn. Tác giả cuốn Việt sử lược có chế độ quan Lê Năng Trường và Ngô Lý Tín trong việc xét xử vụ thiếu sư Mạc Hiển Tích.
Sử chép, Ngô Lý Tín mắt tháng 3 năm Canh Tuất (1190). Sách Đồng khánh Địa dư chí chép ông đem quân đi đánh dẹp giặc biển thuyền bị sóng dữ làm đắm nên chết. Còn thần tích đền Cẩm Khê (đến Gắm) cho biết lúc ông được vua cho hưu dưỡng, Ngô Lý Tín đem tướng sĩ gia nhân về Cẩm Khê, giữa đường gặp bão táp, ông cùng tướng sĩ đều mất. Hôm đó là ngày mồng 9 tháng 10.
Việt sử lược - Toàn thư
Đồng Khánh Địa dư chỉ lược
Hải Dương toàn hạt Địa dư
Thán tích đến Cẩm Khê

Nguồn: Bài viết in trong cuốn “Nhân vật lịch sử Hải Phòng” - Tập 1 - Nxb Hải Phòng.